De levensboom

yggdrasil

Hierboven een afbeelding van de mythische boom, een Es, uit de Germaanse mythologie Yggdrasil. Deze boom stelt de kosmos voor, een symbool van het leven. De boom bestaat uit verschillende werelden. De goden in Asgard boven in de boom. In Midgard, in het midden, leven de mensen. Dat is onze aarde. In de diepte tussen en onder de wortels van de boom bevindt zich alles wat het licht niet verdraagt. Symbool daarvoor is de wereldslang, die aan de wortels van de boom knaagt. Het leven wordt hier verbeeld. Niet als een harmonisch geheel, maar als een spanningsveld tussen licht en duister, goed en kwaad, liefde en haat. Allemaal verbonden, samenhangend in het beeld van de levensboom. Luister maar, wat daarover in de Edda wordt geschreven:
Ik weet een esch
`t Is IJgdrasill,
De hooge boom, begoten
Met helder nat:
Hij geeft den dauw.
Nooit welkt zijn groen,
Aan Urdars- bron.
Een veelwetende, witte adelaar zit in den kruin des booms; tusschen zijne oogen zweeft de havik Wedrfölnir, en het eekhoorntje Ratatöskur loopt langs den stam op en neder, en zoekt tweedragt te stichten tussen den adelaar en den draak of de slang Nidhöggur, die in de diepte ligt. Vier herten eindelijk: Dain, Dvalin, Duneyr en Dyrathror, staan in de takken, knagen aan de bladeren en vreten de jonge knoppen af. Daarom heet het: IJgdrasill.
Heeft overlast te dragen,
Veel meer dan menschen weten;
Vier herten plukken boven,
Vermolming knaagt ter zijde,
`t Gebit van Nidhögg onder.

“En dit alles duldt de esch, die men als wereld-boom beschouwen moet, en vergaat niet, maar staat: eeuwig, altijd groen aan de heilige bron des voortijds.”

Maar er komt een moment dat de boom het niet meer houdt en op zijn wortels gaat staan schudden. Dan vergaat volgens de Germanen de wereld.
Nog even een korte uitleg van de verschillende werelden ontleend aan Wikipedia:

1. Asgard, de wereld der Asen
2. Ljossalfheim, de wereld der lichtelfen
3. Muspelheim, de vuurwereld
4. Vanaheim, het rijk der vruchtbaarheidsgoden; de Vanir
5. Midgard, de wereld der mensen
6. Jötunheim, de wereld der Jötuns, de reuzen.
7. Niflheim, het rijk der nevelen; hier huisden de doden
8. Svartalfheim (of Nidavellir), de wereld der zwartelfen of dwergen
9. Helheim, de woonplaats van de godin Hel

Deze beeldenrijke Germaanse mythologie spreekt mij meer aan dan bijvoorbeeld onderstaande levensboom, zoals weergegeven in de Kabbalah, het mystieke boek van de Joden. Ook hier zijn meer beeldende voorbeelden van, maar het is een veel abstracter verhaal.

c358c065-2aa4-493c-9189-81c52e5443b0

En dat verschil tussen concreet beeldend en abstract is nu precies waar het mij hier om gaat. Bij Yggdrasil wordt verwezen naar de levende natuur. Een natuur vol tegenstellingen, paradoxen en strijd. De natuur waar wij mensen zelf deel van uit maken. Ieder mens tracht op zijn eigen unieke wijze te overleven. Daarvoor geven we elkaar de ruimte, maar ontnemen elkaar daardoor juist ook weer ruimte. Delen, geven en nemen. Aanvaringen, botsingen en strijd zijn inherent aan het leven zelf, onze dagelijkse werkelijkheid. Het leven dat is voortgekomen uit Moeder Natuur.
In het Jodendom is het niet Moeder Natuur, maar God, de vader, die centraal staat. Hij vaardigt wetten en verboden uit, waaraan mensen zich dienen te houden. Doen ze dat niet dan zullen ze branden in de hel. Dat heeft de kerk er ooit van gemaakt. God is streng en Hij straft. Ook al wordt de soep tegenwoordig niet meer zo heet gegeten, voldoen aan zijn geboden en verboden gegoten in dogma’s is van levensbelang. Dit noem ik abstracties of theorieën waar mensen zich aan dienen te onderwerpen.
Moeder Natuur is vergevingsgezind, omdat ze zich realiseert dat het leven niet alleen goed, maar ook kwaad omvat. En niet altijd is dat onderscheid duidelijk te maken. Het leven zit vol dilemma’s waarin je toch keuzes zult moeten maken. Zie ook “Het visioen van Zacharia.
Op dit moment is klokkenluider Edward Snowden daar een goed voorbeeld van. Hij kiest er voor de schending van onze privacy door veiligheidsdiensten aan het licht te brengen, maar brengt daarmee die veiligheid misschien in gevaar. In ieder geval zijn eigen leven.
Bovenstaande is zwart wit geschetst. Er bestaat een groot grijs gebied. Juist tegenwoordig heeft iedereen een eigen mening en maakt eigen unieke keuzes. Er is geen groot verhaal meer waar ik mij op kan oriënteren. Geen collectieve waarheid. Trouwens is die er ooit wel geweest? Dus dan in ieder geval maar op zoek naar een eigen verhaal.
Ik kies voor Moeder Natuur, voor het unieke, het dwaze en diverse. Voor de valkuilen waar ik nog wel in zal vallen. Voor het steeds onzekere afwegen van wat goed en fout is. Bestaat er wel zoiets als goed of fout? Of zijn we nu eenmaal genoodzaakt om met elkaar afspraken te maken om op een fatsoenlijke manier te kunnen samenleven?
Het Leven is één oneindig groot organisme, dat juist door die spanning tussen tegendelen in stand wordt gehouden. Opbouw en afbraak zijn inherent aan het Leven. Goed en kwaad slechts twee kanten van dezelfde medaille. Zonder de dood zou er geen leven zijn.

Het visioen van Zacharia

Daar staat Jozua in de hemel met vuile kleren voor de troon van God. Die vuile kleren worden niet verzwegen en niet verdoezeld. Daar is geen sprake van. Maar wat je ziet is dat de satan opstaat om Jozua en Jeruzalem aan te klagen, en dat de Engel des Heren zijn vuile kleren uittrekt. En de Heere bestraft de satan. Heeft mijn volk niet al genoeg geleden, is het niet een brandhout uit het vuur gerukt? En Zacharia blijft het horen: “Ik ben voor Jeruzalem en voor Sion in grote ijver ontbrand.”
Niemand ontkomt aan vuile kleren, maar bij God is altijd vergeving.